cung khuyết
Định nghĩa
- Danh từ (cổ):
- Cửa cung điện, cửa hoàng cung: "cung khuyết" chỉ cổng hoặc lối vào của cung điện nhà vua, nơi tượng trưng cho quyền lực tối cao và sự uy nghiêm của triều đình phong kiến.
- Nơi vua ở, triều đình: "cung khuyết" cũng được dùng để chỉ toàn bộ khu vực cung điện, nơi diễn ra các hoạt động chính trị và nghi lễ của hoàng gia.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Bước qua cung khuyết là bước vào thế giới của vua chúa. (Vượt qua cửa cung điện là vào nơi ở của nhà vua.)
- Cung khuyết nguy nga, tráng lệ giữa lòng kinh thành. (Cửa cung điện rộng lớn, lộng lẫy ở trung tâm kinh đô.)
- Chốn cung khuyết xa vời, khó lòng bước tới. (Nơi cung điện xa xôi, khó có thể đến được.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cung khuyết" trong văn chương cổ: thường xuất hiện trong thơ ca, văn tế để gợi lên hình ảnh triều đình xa hoa nhưng cũng đầy quyền lực.
- Cung khuyết lầu son, ai người thấu nỗi lòng. (Cung điện lộng lẫy, ai hiểu được nỗi niềm sâu kín.)
- "cung khuyết" trong ngữ cảnh lịch sử: dùng để chỉ địa điểm cụ thể như Hoàng thành Thăng Long hay Tử Cấm Thành.
- Cung khuyết nhà Nguyễn ở Huế là di sản văn hóa thế giới. (Cửa cung điện triều Nguyễn tại Huế là di sản văn hóa thế giới.)
Biến thể và từ gần giống
- Cung điện (danh từ): toàn bộ khu nhà ở của vua chúa, rộng hơn "cung khuyết".
- Cung điện Huế có kiến trúc độc đáo. (Cung điện Huế có kiến trúc đặc sắc.)
- Khuyết môn (danh từ, cổ): cửa cung điện, đồng nghĩa với "cung khuyết".
- Khuyết môn mở rộng đón sứ thần. (Cửa cung điện mở rộng đón sứ thần.)
- Hoàng cung (danh từ): nơi ở của hoàng đế, tương tự nhưng trang trọng hơn.
- Hoàng cung là nơi cấm địa. (Hoàng cung là nơi cấm kỵ.)
Từ đồng nghĩa
- Cửa khuyết: cửa cung điện (cổ).
- Khuyết hạ: dưới cửa cung, chỉ triều đình (cổ).
- Điện khuyết: cung điện và cửa cung (cổ).
Thành ngữ liên quan
- Cung khuyết cao xa: chỉ nơi quyền lực xa vời, khó với tới.
- Cung khuyết cao xa, dân thường khó lòng mơ tới. (Nơi quyền lực xa vời, người dân thường khó mơ đến.)
- Cung khuyết lầu son: gợi tả vẻ đẹp xa hoa, tráng lệ của hoàng cung.
- Cung khuyết lầu son, đâu bằng mái nhà tranh. (Cung điện lộng lẫy, chẳng bằng mái nhà đơn sơ.)